Van Noordzeekanaal tot China

Jaarevent BeterBusiness biedt inspiratie voor de economie van morgen

De Felison Terminal, aan de monding van het 150 jaar oude Noordzeekanaal, vormde het decor voor het jaarevent van BeterBusiness. Daar waar normaal gesproken de ferry’s naar Newcastle vertrekken, nam spreker Ruben Terlou de leden van het zakelijk netwerk dit keer echter mee naar opkomende wereldmacht China.

Op de jaarbijeenkomst, zo trapte BeterBusiness-voorzitter Mike Rijkers af, stonden twee grote economische ontwikkelingen centraal. Enerzijds de toenemende rol van technologie als machtsfactor, waarbij in Nederland gerichte investeringen in industrie en bedrijfsleven nodig zijn om economisch relevant te zijn. Anderzijds de grote geopolitieke verschuivingen, onder meer te merken aan de afnemende vanzelfsprekendheid van de verbondenheid tussen VS en NAVO en tegelijkertijd de opkomst van wereldmachten China.

Een nieuwe stad
De locatie langs het Noordzeekanaal was in dit kader niet zomaar gekozen. Het Noordzeekanaal werd geopend in 1876, exact 150 jaar geleden dus. De aanleg was een enorm infrastructureel project, gericht op het bereikbaarder maken van de Amsterdamse haven voor grote zeeschepen en daarmee het versterken van met name de Amsterdamse economie. Tegelijkertijd ontstond door de aanleg van het kanaal en de bouw van de bijbehorende sluizen een nieuwe stad: IJmuiden, dat tot op de dag van vandaag economisch draait op kanaal en haven.

Is het nu, 150 jaar later, niet tijd voor grote projecten die bijdragen aan het bepalen en stimuleren van een nieuw economisch profiel? Die vraag legde Mike Rijkers voor aan Arthur van Dijk, commissaris van de Koning in Noord-Holland. Op de achtergrond was een litho te zien van de aanleg van het kanaal, waarop Van Dijk zich daarnaar kijkend afvroeg: “Als dat toen al kon, hoe is het dan mogelijk dat we nu niet sneller tot oplossingen komen voor problemen in de huidige tijd, zoals netcongestie, stikstof, enzovoorts? Het graven van het Noordzeekanaal was een grote beslissing en als ik dat doortrek naar de huidige tijd denk ik: hadden we de afgelopen twintig jaar ook maar meer grote beslissingen durven nemen. We hebben, met name de afgelopen twee jaar, behoorlijk stilgestaan.”

Knokken om ruimte
“Naar mijn mening ligt er een opdracht om als Europa in strategische autonomie grote projecten te blijven doen. In samenwerking, over gemeentelijke en bestuurlijke grenzen heen. Als ik daarbij specifiek kijk naar de toekomst van de economie langs dit kanaal, denk ik dat dit een van dé plekken is waar dat kan en moet gebeuren, want we hebben hier eigenlijk Europa in het klein. Dit is een gebied met een enorme diverse economische ontwikkeling – en daardoor ook met een enorme kracht om te werken aan de uitdagingen van deze tijd en koploper te zijn in bijvoorbeeld energietransitie en maakindustrie. Tegelijkertijd is het een gebied waar de ruimte beperkt is en het knokken is om ruimte te houden voor ondernemen. Wat in mijn ogen zeker nodig is, want zonder economie geen brede welvaart.”

Van Mao naar Xi Jinping
Aansluitend ging China-kenner Ruben Terlou in op de opkomst van China als supermacht. Terlou ging zelf op zijn 19^e in China wonen, trouwde een Chinese, spreekt Mandarijn en gaf het grote publiek als fotograaf en documentairemaker een inkijkje in het hedendaagse China, (o.a. Langs de oevers van de Yangtze). “In de 21 jaar dat ik nu in China kom”, zo opende Terlou, “Is het land totaal getransformeerd. Toen ik er onlangs was, stapte ik in de lift waar een robot instapte en zei: ‘hallo, ik ga naar de 6^e verdieping’. Zonder dat hij op een knopje drukte, stopte de lift op de 6^e, stapte de robot uit en zei ons gedag. Niemand keek ervan op. Bij de opening van het Chinese nieuwjaar dansen traditionele dansers en robots samen. Het is een transformatie ‘van Mao naar Xi Jinping’ en die ontwikkeling is razendsnel gegaan.”

Terlou gaf voorbeelden van hoe Jinping en de zijnen een planeconomie hebben opgezet waarin duidelijke lange termijn-keuzes zijn gemaakt. Zoals Chongqing, een stad die uit de grond werd gestampt en met 32 miljoen inwoners één van de grootste steden ter wereld is Terlou: “…en waar u waarschijnlijk nog nooit van heeft gehoord. Zulke projecten zorgden dat de verhouding inwoners platteland-stad verschoof van 80-20% naar 20-80%, waarbij 95% van de bevolking in het oostelijk deel van China woont. In het Westen is daardoor ruimte voor onder meer grote energiecentrales en datacenters. Data uit het oosten wordt naar het westen gestuurd, waar de energie goedkoop is, en daar vervolgens verwerkt en weer teruggestuurd.”

Webshop voor huizen
Ook wordt er al jarenlang ingezet op technologie en AI. Dit varieert van gezichtsherkenning op de snelweg (“u wordt ervan verdacht dat u vermoeid aan het rijden bent: ga bij de volgende afrit van de weg af”) en het opspuiten van eilanden in zee tot volautomatische boodschappenbezorging binnen een uur met zelfrijdende auto’s en webshops waar je een heel huis kunt kopen. Ook worden er megaprojecten opgepakt, zoals het bouwen van een sluis in de Yangtze-rivier met vijf verdiepingen, of scheepsliften waarmee enorme schepen omhoog worden getild.

Terlou: “China is de fabriek van de wereld. Dat maakt ze afhankelijk van ‘vraag’. Daarom werkt China hard aan het vergroten en versterken van de interne economie, om zo mínder afhankelijk te zijn. Zij moeten niks hebben van westerse techreuzen als Gmail en Facebook. Wij noemen dat censuur, zij zien de noodzaak om te investeren in eigen technologie. Kijk dan eens naar Nederland, dat nu vrijwel niet meer zonder Amerikaanse tech kan. En waar wij AI en technologie over het algemeen wantrouwen, staan Chinezen daar zelf echt superpositief tegenover.”

Door rood lopen
Zo gaf Ruben Terlou vanuit het Chinese perspectief inzicht en inspiratie over onder meer de toekomst van techniek en AI. En ja, Terlou is ook kritisch op China en benoemde een aantal ethische en morele dillema’s. Zo kun je je afvragen hoe wenselijk het is, dat je met behulp van gezichtsherkenning beboet kunt worden voor ‘door rood lopen’ – en bij meer dan vijf overtredingen mogelijk zelfs geen huis meer kunt kopen. Ook schetste Terlou de negatieve gevolgen van de technologische opkomst, zoals lege supermarkten en oplopende werkeloosheid.

“Al ben ik superkritisch op China, tegelijkertijd zie ik dat China hier op een bepaalde manier geframed wordt. Het zou goed zijn als ‘wij’ in het westen accepteren dat er een China is dat anders is dan wíj dat zouden willen. Waarbij we wellicht iets kunnen leren van het grootste denken, het inzetten op de lange termijn, denken vanuit ‘wat goed is voor het collectief’ en als overheid meebewegen met regels die de ontwikkeling van het land in de weg zitten.”

Economische toekomst
Het leverde geanimeerde gesprekken en beschouwingen op tijdens de goedverzorgde lunch, terwijl op de achtergrond grote vrachtschepen en tankers door het Noordzeekanaal bleven langsvaren. Kort en goed: een zeer inspirerende jaarbijeenkomst, die de aanwezige vertegenwoordigers vanuit overheid, onderwijs en ondernemen aan het denken zette over de economische toekomst.

Een keer kennismaken met BeterBusiness? De komende activiteiten vind je in de Agenda op de site van Beter Business.