Nieuwe strategisch regisseur voor levendige binnenstad Haarlem

Falco Bloemendal, Gwenda van der Ham en Corneel Jonkers samen aan de slag voor CMG.

Gwenda van der Ham versterkt het team van de Centrum Management Groep. Zij gaat zich, naast de huidige centrummanager Falco Bloemendal, als strategisch regisseur inzetten voor de Haarlemse binnenstad. Met een flinke dosis ervaring rondom levendige en herkenbare winkelgebieden gaat Gwenda nu met volle energie in haar eigen stad aan de slag. “Iedere dag als ik door Haarlem loop verwonder ik me over de prachtige straten en alle leuke authentieke plekken. Ik heb dan ook heel erg veel zin om in mijn eigen stad aan de slag te gaan.”

Tijdens haar werk voor een vastgoedreclamebureau deed Gwenda ervaring op met het in de markt zetten van centra en winkelgebieden. Daarin ontdekte ze dat haar interesse vooral uitging naar wat er nodig is in het gebied zelf om, zoals ze dat zegt, “het verhaal dat je vertelt over zo’n plek nog meer kracht bij te zetten”. Met als leukste en spannendste uitdaging om mensen te enthousiasmeren en mee te krijgen, of dat nu bewoners of ondernemers zijn. Gwenda: “Ik wilde altijd meer doen dan ‘de reclamecampagne’, zoals het betrekken van de omgeving en het versterken van een gebied door bijzondere activiteiten.”

Waarde en identiteit
Om die reden maakte Gwenda de overstap naar een bureau, waarin juist die holistische visie centraal stond. “Dus echt denken en werken vanuit de waarde en identiteit van een gebied, met alles wat daarbij komt kijken, om vandaaruit te bedenken wat nodig is het geheel aantrekkelijker te maken. Dat begint altijd bij een goede samenwerking tussen gemeente, ondernemers, vastgoed, cultuurpartijen en bewoners.” Gwenda was onder meer actief voor winkelgebieden als Almere Buiten Centrum, De Amsterdamse Poort en de Rotterdamse Koopgoot.

Gwenda gaat nu 16 uur per week aan de slag in de binnenstad van Haarlem, waar ze zelf ruim vijf jaar geleden voor de liefde kwam wonen. “Ik kom uit Rotterdam, een groter contrast is er wellicht niet met Haarlem maar ik voel me hier echt thuis. Je krijgt snel en makkelijk contact met mensen, de barista weet in no-time hoe ik mijn koffie drink, ondernemers maken altijd een praatje met je en ik heb veel nieuwe vrienden gemaakt. Iedere dag als ik door Haarlem loop verwonder ik me over de prachtige straten en alle leuke authentieke plekken. Ik heb dan ook heel erg veel zin om in mijn eigen stad aan de slag te gaan.”

“De uitdaging van een stad met een historische binnenstad, met zoveel kwaliteiten en waar al zoveel goed is, is dat er minder ruimte is voor experiment. En toch, om aantrekkelijk te blijven voor bewoners, ondernemers en bezoekers, is groei en ontwikkeling van belang. Stilstand is achteruitgang. Experimenteren is spannend, want experimenteren gaat hand in hand met leren. De ene keer is iets een succes, de andere keer wellicht niet. Dat is ok, want dan hebben we zeker iets geleerd.”

V.l.n.r.: Corneel Jonkers, Falco Bloemendal, Gwenda van der Ham.

Binnenstad-bureau
Iedere grote stad heeft tegenwoordig een Binnenstad-bureau. Zo’n bureau versterkt de samenwerking tussen alle verschillende partners in de stad en draagt bij aan een aantrekkelijke en leefbare stad. De aanstelling van Gwenda van der Ham past in die ontwikkeling, waarbij Gwenda gaat samenwerken met de huidige centrummanager Falco Bloemendal. Die neemt met zijn ervaring en netwerk de rol van verbinder op zich, als de spreekwoordelijke ogen en oren van de binnenstad.

De rol van Gwenda ligt meer op strategisch niveau, om zo de gezamenlijke ambities van gemeente, ondernemers en andere partijen in de binnenstad tot uitvoer te brengen.Daarnaast is Corneel Jonkers actief als matchmaker, om de vraag van (startende) winkelondernemers te koppelen aan het aanbod van vastgoedeigenaren.

Gwenda: “De ambities van de binnenstad van Haarlem zijn vastgelegd in een convenant, dat tot en met 2027 doorloopt. Vervolgens worden de ambities voor een nieuwe periode vastgelegd. Tot die tijd willen we zoveel mogelijk resultaat behalen om de stad aantrekkelijker en leefbaarder te maken. Denk aan meer vergroening in de binnenstad, aantrekkelijke concepten in de lege winkels en bewustwording bij fietsers om langzamer te fietsen in de binnenstad. Wat me vrij snel opviel is dat er in Haarlem veel ondernemers zijn die zich – naast de dagelijkse drukte die je als winkelier hebt – inzetten voor het grotere of gezamenlijke belang. Dat vind ik echt indrukwekkend, dat ze daar ook nog tijd voor willen maken. Verder ligt er een stevige basis in de publiek-private samenwerking. Ik ga me ervoor inzetten om die samenwerkingen verder te verstevigen en te bestendigen, vanuit de gezamenlijke visie van de stad.”

Ambassadeurs van de stad
Met betrekking tot dat laatste wil Gwenda vooral gebruikmaken van wat er al is. “Haarlem heeft een eeuwenlange historie, haar eigen dynamiek, mentaliteit en kernwaarden, sterkte punten als een aantrekkelijke horeca, veel cultuur en een authentiek winkelaanbod. We hoeven dus niet op nul te beginnen of te bedenken hoe we zouden wíllen dat het is, maar juist: kijken naar wat er al is, het bepalen van een gezamenlijke koers en vandaaruit zien wat nodig is om dat te versterken. Zo werk je samen aan een sterke stad met een eigen karakter en sfeer. Dat maakt dat bezoekers van Haarlem alles wat ze zien, ervaren en beleven thuis aan hun vrienden vertellen – en  als vanzelf ambassadeurs worden van onze stad.”

 

Meer over het werk van de Centrum Management Groep vind je op Centrum Haarlem.

 

Ambtenaar van de toekomst

Myrna Wiggers is genomineerd voor de award ‘Ambtenaar van de toekomst’. Myrna zet zich vanuit de gemeente Haarlem in om initiatiefrijke inwoners verder te helpen. Dat doet ze onder meer door de organisatie van het ‘Initiatievencafé’, waar ook al vele (startende) ondernemers een podium hebben gekregen.

Goede Zaken werkt al lange tijd samen met Myrna en kennen haar als een betrokken en enthousiaste verbinder, die altijd meekijkt en -denkt wat zij kan bijdragen en hoe de gemeente kan ondersteunen. We ondersteunen de nominatie van Myrna dan ook van harte en hebben uiteraard op haar gestemd!

Myrna zegt zelf over de nominatie: “Voor mij betekent werken voor de overheid: van buiten naar binnen werken. Niet beginnen bij regels, maar bij de wensen en ideeën van bewoners. Een enorme eer en voor mij vooral een bevestiging dat vernieuwen, verbinden en vooruitdenken binnen de overheid écht het verschil kan maken. Al tien jaar zet ik mij dagelijks met veel plezier in om me écht in te leven in wat er beweegt in de stad; bewoners te helpen hun ideeën te vertalen naar concrete, uitvoerbare plannen, én meer initiatieven vanuit de stad mogelijk te maken. Want daar ontstaat de energie en de verandering.”

Stemmen kan via het Citizen engagement platform.

 

Haarlem Marketing lanceert campagne ‘Jouw stad’

Haarlem Marketing lanceert de nieuwe campagne ‘Jouw stad’, gericht op het aantrekken van bezoekers tijdens de zogenaamde dalmomenten: doordeweekse dagen en de maanden buiten het hoogseizoen. In deze campagne worden deze rustigere periodes vertaald naar rust, ruimte en persoonlijke aandacht.

Voor de uitrol van de campagne wordt een breed scala aan middelen en media ingezet, zowel lokaal als landelijk. De eerste uitingen verschijnen op 20 april 2026. De campagne is ontwikkeld in opdracht van en in nauwe samenwerking met de Gemeente Haarlem en de Centrum Management Groep.

De stad aan je voeten
Onder de noemer ‘Jouw Stad’ laat de campagne zien dat bezoekers op doordeweekse dagen extra van de stad kunnen genieten. In musea kunnen ze in alle rust een kunstwerk bewonderen, in winkels krijgen ze alle aandacht en in restaurants kunnen ze zonder reservering terecht. Concreet wordt ‘Jouw stad’ op veel verschillende manieren vertaald. Denk aan Jouw woensdagmiddag, Jouw museum, Jouw Gouden Straatjes, Jouw stadswandeling, Jouw maandagochtend en ga zo maar door. Deze aanpak geeft de mogelijkheid om alles wat onze stad zo bijzonder maakt onder de aandacht te brengen, om suggesties te doen aan bezoekers en om de ondernemers in de stad in de spotlight te zetten.

Haarlem. Wees welkom.
Het overkoepelende thema ‘Haarlem. Wees welkom.’ maakt duidelijk dat Haarlem een gastvrije stad is, die bezoekers met open armen ontvangt.

 

Ontdek meer: Welkom in Haarlem, de stad die álles heeft.

Save the date: Work to go

Spaarne Werkt organiseert dit najaar een nieuw regio-evenement over hrm en arbeidsmarkt: Work to go. Op het programma: inspiratie, netwerken en de werkgeversprijs.

De inspiratie wordt verzorgd door The Recharge Club. Zij zorgen voor een interactieve presentatie over generatie-samenwerking binnen bedrijven. Hoe krijg je GenZ bij jouw bedrijf binnen? Hoe ga je om met GenZ? En net zo belangrijk: houd je iedereen aan boord? Daarnaast wordt de jaarlijkse Participatieprijs werkgevers weer uitgereikt.

Het evenement is in de vorm van een ontbijtbijeenkomst in de iconische Koepel van Haarlem met volop netwerkkansen. Noteer donderdag 29 oktober van 07.30 tot 10.00 uur, Koepel Haarlem. Meer informatie volgt later.

Feestelijke heropening volgende stap SMAAK

Afgelopen vrijdag is SMAAK feestelijk heropend. Door een verbouwing is de lunchroom twee keer zo groot én is de keuken uitgebreid met een banketbakkerij. Daarmee is er ruimte gemaakt voor de gewenste nieuwe opleiding tot bakkers-assistent.

Jolijn van Beukering, oprichter/directeur van SMAAK, is blij dat de kans voor de uitbreiding zich voordeed, die niet los te zien is van de doorontwikkeling van het gehele MAAK-terrein. Jolijn: “Voorheen was het hier een beetje ‘kruip door sluip door’, met een soort verstopt gangetje naar de toiletten. Ook zat de lunchroom op piekmomenten vol, zeker als er groepen kwamen – en die komen hier steeds meer. Met deze uitbreiding zijn de voorzieningen verbeterd, hebben we meer tafeltjes en kunnen we een deel van de lunchroom afsluiten voor groepen. De schuifdeuren zijn trouwens gemaakt door WoodDudes en Circulair Customs, die hier op het terrein zitten, van oude deuren uit Frankrijk.”

Doorstromen
Bij SMAAK werken jongeren met een verstandelijke beperking, die door het LotusCollege via ‘dagbesteding-plus’ een opleiding krijgen tot keuken- of bedienings-assistent. En nu dus ook tot bakkers-assistent. “We zijn in februari gestart en kunnen drie fulltime plekken bieden. Met Yara, Fleur en Dennis zijn er drie parttimers met deze tweejarige opleiding begonnen. Na het behalen van het examen, ontvangen zij een erkend SVH-certificaat. Daarna kunnen zij doorstromen naar werk of een vervolgopleiding.”

Taartexpress
Dankzij de keukenuitbreiding en de nieuwe opleiding biedt SMAAK naast de lunchroom en lunchexpress nu een taartexpress waar taarten, koeken en zoetigheden kunnen worden besteld – die in de regio worden bezorgd. Met name in de Waarderpolder, waar nog geen andere plek was waar je taart/zoetigheden kunt bestellen, wordt daar al gebruik van gemaakt voor verjaardagen, feesten, jubilea, etc. Bij de heropening toonde Jolijn zich dan ook een gelukkig mens: “We zijn vrijwel de hele verbouwing opengebleven, dat was echt aanpoten en soms schipperen geblazen. Maar het resultaat mag er zijn en is een geweldige volgende stap voor SMAAK en voor de jongeren die hier worden opgeleid.”

 

Meer over SMAAK of een broodje/taart bestellen? Kijk op de site van SMAAK Haarlem voor o.a. biologische lunch, koffie en take-away.

Goede Zaken op bezoek bij ORO Wolkorrel

Natalie Bogtman zet met ORO Wolkorrel schaapswol om in plantenvoeding. Vanaf het MAAK-terrein in Haarlem verwerkt ze tientallen tonnen wol, dat anders als afval zou eindigen. Natalie maakt hier plantenvoeding van, zonder chemische toevoeging en zonder bodemuitputting. Goede Zaken volgt ORO Wolkorrel al vanaf de start, de hoogste tijd om eens te kijken hoe het gaat met opschapen, heuh… opschalen.

Je ziet het in deze video, gemaakt door Sander van Weert van We Tell Stories.

Meer weten? Neem een kijkje op de site van ORO wolkorrel.

Schaarse ruimte vraagt om scherpe keuzes in de Waarderpolder

De ruimte in Haarlem is schaars. Dat maakt de noodzaak hoog om goed na te denken over de invulling van die ruimte, zeker op bedrijventerrein de Waarderpolder. Daarom organiseerden Industriekring Haarlem (IKH) en VNO-NCW West gezamenlijk een bijeenkomst over dit onderwerp, waarbij ondernemers, ambtenaren en gemeenteraadsleden aanwezig waren.

De titel van de bijeenkomst was ‘strijdig gebruik in de Waarderpolder’, IKH-voorzitter Bruno Giebels verbreedde die thematiek bij zijn opening. “Strijdig gebruik wekt de suggestie dat wij als IKH alleen maar ‘tégen’ zijn. Dat is niet zo, we willen veel meer kijken: wat past hier wél. Want bij de minstens 5000 extra banen die nodig zijn als de gewenste 10.000 extra woningen die in Haarle moeten komen, horen extra voorzieningen – óók in de Waarderpolder.”

Van IKEA tot Koepel
“Met name in de huidige ontwikkeling van Zuidstrook, zeg maar ‘van IKEA tot aan De Koepel’, is behoefte aan voorzieningen die echt een toevoeging zijn aan de huidige bedrijvigheid. Dat is ook strijdig gebruik, maar die kun je een ontheffing geven op het bestemmingsplan. Dus niet een zoveelste kapper of sportschool erbij die hierheen komt omdat de vierkante meter-prijs lager is dan in de binnenstad, maar wel veel verkeers- en parkeerproblematiek aantrekt in een gebied dat op dat vlak momenteel al vastloopt.”

De noodzaak om ruimte te blijven maken voor ondernemen, werd onderstreept door Rik Enequist, strategisch adviseur bij het landelijke VNO-NCW en MKB-Nederland. “Nederland telt zo’n 3800 bedrijventerreinen, je ziet eigenlijk overal dat historisch is ontstaan dat die vol zitten met functies die daar eigenlijk niet horen. Als ruimte geen probleem is, is dat niet erg. Maar we leven in een land waar ruimte wél een probleem is. In Haarlem is dat zeker het geval, een stad als Breda heeft meer inwoners, maar dan op vier keer zoveel oppervlakte. En in Haarlem zie ik binnen de gemeentegrenzen eigenlijk geen logische uitbreidingsmogelijkheden meer.”

Toegevoegde waarde
“Op een zeer klein stukje Nederland wordt onze brede welvaart verdiend: 2,8% van Nederland is bedrijventerrein en daar wordt met 467 miljard euro meer dan de helft van de toegevoegde waarde verdiend. We zien echter dat door ruimtegebrek het investeringsklimaat onder druk staat, terwijl tegelijkertijd bevolkingsgroei en transities als die naar een circulaire economie meer ruimte vragen. Ook zijn de prijzen voor bedrijfsruimte de afgelopen vijf jaar exponentieel gegroeid.”

“Er is becijferd dat in 2030 de ruimte voor bedrijven gewoon op, afgezet tegen de bouwplannen richting 2040 dreigt zelfs een enorm tekort. Daarom is efficiency nodig. Als ik zo hoor wat er in Haarlem en in de Waarderpolder speelt denk ik: als er bedrijven zijn die niet op het terrein thuishoren, moet je die er uithalen. Als je wilt mengen qua bedrijvigheid, moet je eerst ontmengen. Functies die in de stad thuishoren, moet je in de stad plaatsen en niet op een bedrijventerrein waar industrie een belangrijke rol inneemt.”

40-30-20-10
“Ik hoor herkenning in de zaal”, zei gespreksleider Trudie van ’t Hull-Bettink (VNO-NCW West). “Absoluut, daarom zitten we hier ook!”, reageerde iemand. Het leidde tot diverse vragen, waarbij onder meer werd toegespitst op strijdig gebruik, oftewel bedrijven die niet binnen het bestemmingsplan vallen maar geen vergunning hebben. In de paneldiscussie zei Ruud Meijer, sinds 2008 vanuit de gemeente Haarlem actief in de Waarderpolder: “Ik denk dat we de Waarderpolder moeten bekijken binnen de ontwikkeling van de hele stad. Bij nieuwbouw en ontwikkeling van woningen geldt nu: 40% sociale huur, 40% middensegment, 20% vrije markt. Ik zou ervoor willen pleiten om daar bijvoorbeeld 40-30-20-10 van te maken, met verplicht minstens 10% aan voorzieningen. Zo voorkom je dat die wegens kosten in de Waarderpolder terechtkomen.”

Een ondernemer riep de aanwezige gemeenteraadsleden op om de mogelijke komst van een coffeeshop geen doorgang te laten vinden. “Onze medewerkers komen overal vandaan en moeten hier parkeren, dat is nu al een probleem en we zien elke dag een verkeersinfarct. De Waarderpolder is al stampvol en dit gaat de druk op de wegen alleen maar verhogen”. Een ander haalde de Skatehal aan, waarop Bruno Giebels reageerde: “We zijn natuurlijk niet tegen de skatehal, dat is een waanzinnig goede voorziening, maar de vraag is: waarom daar? En als er elders in Haarlem écht geen plek is, laten we dan kijken hoe we dit slim inpassen in een voorziening die onderdeel is van geheel en niet zoveel ruimte alleen daarvoor inneemt.”

Politieke keuze
Als laaghangend fruit noemde Bruno Giebels het inzetten op handhaving. “Faciliteiten als detailhandel, sportscholen en nagelsalons die hier illegaal gevestigd zijn, daar moet je op handhaven. Anders zijn de afspraken die je met elkaar maakt ongeloofwaardig. Nu hoor ik regelmatig dat handhaving niet lukt door tekorten, maar dat vind ik te makkelijk. Je kunt daar budget voor reserveren, het is een politieke keuze. Met wat de IKH betreft als uitgangspunt: richt de schaarse ruimte in de Waarderpolder optimaal in voor ondernemers, met het juiste bedrijf op de juiste plek.”

Rik Enequist besloot: “Het is goed om te zien dat de publiek-private samenwerking hier in Haarlem al vorm heeft, maar ik zou wel willen zeggen: ga snél aan de slag. De ruimte is hier ongeveer op, dan moet je het echt slimmer en beter – en vooral sámen – gaan doen. Het is wat mij betreft duidelijk: qua bedrijventerrein heb je in Haarlem de Waarderpolder en verder niks, dus als je ergens zuinig op moet zijn dan is het de Waarderpolder.”

 

Industriekring Haarlem behartigt de belangen van bedrijven in de Waarderpolder. Meer weten? Op hun site lees je hoe Industriekring Haarlem zorgt voor voor een sterke Waarderpolder.

Wisseling van de wacht bij stichting met ondernemersgeest

Simone Teerling volgt Marijke Aukema op bij Bedrijf & Samenleving.

Marijke Aukema stopt na 16 jaar als directeur van Bedrijf & Samenleving. Ze draagt de werkzaamheden bij de door haarzelf opgerichte stichting over aan Simone Teerling. In alle vertrouwen, helemaal in de lijn van Marijkes lijfspreuk: “Het komt altijd goed.”

Stichting Bedrijf & Samenleving Haarlem en Omstreken, zoals de naam voluit luidt, begon in 2010. Een tijd waarin Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in opkomst was. Daarbij ging het vooral over uitstoot, energiebesparing en fairtrade koffie, vertelt Marijke. “De menselijke kant was een ondergeschoven kindje. Ik heb destijds de nodige bedrijven gesproken en die vonden het interessant om te kijken wat ze op dat vlak konden doen. In eerste instantie vooral vanuit het idee dat ze ‘handjes’ konden leveren aan organisaties met een tekort aan vrijwilligers. Bedrijven wilden dat wel, maar wisten niet hoe. Er was een intermediair nodig.”

Van het eerste uur
“Samen met een aantal van die bedrijven organiseerden we het eerste Maatschappelijk Ontbijt, waar ondernemers presenteerden hoe zíj het voor zich zagen. Direct daarna is er een bestuur opgericht en was Bedrijf & Samenleving een feit. Zo werd het echt een stichting met ondernemersgeest. Veel van die partners van het eerste uur zijn nog altijd aan ons verbonden, waarbij ik in het bijzonder Imbema van Robert Bloemers wil noemen. Robert werd voorzitter en is altijd een maatje en een mentor voor me geweest, van wie ik enorm veel geleerd heb. Ik ben hem enorm dankbaar voor alles.”

In zestien jaar tijd groeide Bedrijf & Samenleving uit tot een volwassen stichting, waar bedrijven in kennis, tijd, netwerk en euro’s bijdragen aan uiteenlopende maatschappelijke projecten. Van Werknemers Vrijwilligersdagen en het Maatschappelijk Ontbijt tot en met uiteenlopende projecten voor jongeren die wat extra ondersteuning nodig hebben om hun weg in het leven te vinden. Terugkijkend is dat misschien wel wat Marijke de meeste voldoening geeft. “Jonge mensen die nu volwassen zijn en mede dankzij Bedrijf & Samenleving hun leven op orde hebben gekregen. Daarnaast hebben we werelden bij elkaar gebracht die anders niet samenkomen, of dat nu mentoren en jongeren zijn of de matches via de Beursvloer.”

Verder bouwen
“Ik heb altijd gezegd: als ik 70 word, stop ik ermee – maar het mag eerder. Nu er een goede opvolger is, kan ik het dan ook zonder moeite loslaten.” Die opvolger is dus Simone Teerling, momenteel werkzaam bij ABN AMRO Bijzonder Beheer. Simone zit sinds 2013 in het bestuur van Bedrijf & Samenleving en maakt dus de overstap van beleid naar uitvoering. “Toen Marijke aankondigde te stoppen, was ik me werkmatig net aan het heroriënteren. Daar werd het zaadje geplant en toen ik terugkwam van een sabbatical dacht ik: ‘als ik dit wil, moet ik het nú doen’. Dat ik dat wilde, had ik voor mijzelf inmiddels bedacht en zodoende mag ik nu voor Bedrijf & Samenleving aan de slag. In de eerste periode vooral in het opzoeken van partners en door naar netwerkevents te gaan, om mezelf te introduceren en zodat mensen weten dat ze voortaan bij mij moeten zijn. Ik heb er erg veel zin in om aan de slag te gaan en verder te bouwen op het goede werk dat Marijke en haar team hebben gedaan.”

www.bedrijfensamenleving.nl

 

Kopfoto: (c) Martine Goulmy

 

Van Noordzeekanaal tot China

Jaarevent BeterBusiness biedt inspiratie voor de economie van morgen

De Felison Terminal, aan de monding van het 150 jaar oude Noordzeekanaal, vormde het decor voor het jaarevent van BeterBusiness. Daar waar normaal gesproken de ferry’s naar Newcastle vertrekken, nam spreker Ruben Terlou de leden van het zakelijk netwerk dit keer echter mee naar opkomende wereldmacht China.

Op de jaarbijeenkomst, zo trapte BeterBusiness-voorzitter Mike Rijkers af, stonden twee grote economische ontwikkelingen centraal. Enerzijds de toenemende rol van technologie als machtsfactor, waarbij in Nederland gerichte investeringen in industrie en bedrijfsleven nodig zijn om economisch relevant te zijn. Anderzijds de grote geopolitieke verschuivingen, onder meer te merken aan de afnemende vanzelfsprekendheid van de verbondenheid tussen VS en NAVO en tegelijkertijd de opkomst van wereldmachten China.

Een nieuwe stad
De locatie langs het Noordzeekanaal was in dit kader niet zomaar gekozen. Het Noordzeekanaal werd geopend in 1876, exact 150 jaar geleden dus. De aanleg was een enorm infrastructureel project, gericht op het bereikbaarder maken van de Amsterdamse haven voor grote zeeschepen en daarmee het versterken van met name de Amsterdamse economie. Tegelijkertijd ontstond door de aanleg van het kanaal en de bouw van de bijbehorende sluizen een nieuwe stad: IJmuiden, dat tot op de dag van vandaag economisch draait op kanaal en haven.

Is het nu, 150 jaar later, niet tijd voor grote projecten die bijdragen aan het bepalen en stimuleren van een nieuw economisch profiel? Die vraag legde Mike Rijkers voor aan Arthur van Dijk, commissaris van de Koning in Noord-Holland. Op de achtergrond was een litho te zien van de aanleg van het kanaal, waarop Van Dijk zich daarnaar kijkend afvroeg: “Als dat toen al kon, hoe is het dan mogelijk dat we nu niet sneller tot oplossingen komen voor problemen in de huidige tijd, zoals netcongestie, stikstof, enzovoorts? Het graven van het Noordzeekanaal was een grote beslissing en als ik dat doortrek naar de huidige tijd denk ik: hadden we de afgelopen twintig jaar ook maar meer grote beslissingen durven nemen. We hebben, met name de afgelopen twee jaar, behoorlijk stilgestaan.”

Knokken om ruimte
“Naar mijn mening ligt er een opdracht om als Europa in strategische autonomie grote projecten te blijven doen. In samenwerking, over gemeentelijke en bestuurlijke grenzen heen. Als ik daarbij specifiek kijk naar de toekomst van de economie langs dit kanaal, denk ik dat dit een van dé plekken is waar dat kan en moet gebeuren, want we hebben hier eigenlijk Europa in het klein. Dit is een gebied met een enorme diverse economische ontwikkeling – en daardoor ook met een enorme kracht om te werken aan de uitdagingen van deze tijd en koploper te zijn in bijvoorbeeld energietransitie en maakindustrie. Tegelijkertijd is het een gebied waar de ruimte beperkt is en het knokken is om ruimte te houden voor ondernemen. Wat in mijn ogen zeker nodig is, want zonder economie geen brede welvaart.”

Van Mao naar Xi Jinping
Aansluitend ging China-kenner Ruben Terlou in op de opkomst van China als supermacht. Terlou ging zelf op zijn 19e in China wonen, trouwde een Chinese, spreekt Mandarijn en gaf het grote publiek als fotograaf en documentairemaker een inkijkje in het hedendaagse China, (o.a. Langs de oevers van de Yangtze). “In de 21 jaar dat ik nu in China kom”, zo opende Terlou, “Is het land totaal getransformeerd. Toen ik er onlangs was, stapte ik in de lift waar een robot instapte en zei: ‘hallo, ik ga naar de 6e verdieping’. Zonder dat hij op een knopje drukte, stopte de lift op de 6e, stapte de robot uit en zei ons gedag. Niemand keek ervan op. Bij de opening van het Chinese nieuwjaar dansen traditionele dansers en robots samen. Het is een transformatie ‘van Mao naar Xi Jinping’ en die ontwikkeling is razendsnel gegaan.”

Terlou gaf voorbeelden van hoe Jinping en de zijnen een planeconomie hebben opgezet waarin duidelijke lange termijn-keuzes zijn gemaakt. Zoals Chongqing, een stad die uit de grond werd gestampt en met 32 miljoen inwoners één van de grootste steden ter wereld is Terlou: “…en waar u waarschijnlijk nog nooit van heeft gehoord. Zulke projecten zorgden dat de verhouding inwoners platteland-stad verschoof van 80-20% naar 20-80%, waarbij 95% van de bevolking in het oostelijk deel van China woont. In het Westen is daardoor ruimte voor onder meer grote energiecentrales en datacenters. Data uit het oosten wordt naar het westen gestuurd, waar de energie goedkoop is, en daar vervolgens verwerkt en weer teruggestuurd.”

Webshop voor huizen
Ook wordt er al jarenlang ingezet op technologie en AI. Dit varieert van gezichtsherkenning op de snelweg (“u wordt ervan verdacht dat u vermoeid aan het rijden bent: ga bij de volgende afrit van de weg af”) en het opspuiten van eilanden in zee tot volautomatische boodschappenbezorging binnen een uur met zelfrijdende auto’s en webshops waar je een heel huis kunt kopen. Ook worden er megaprojecten opgepakt, zoals het bouwen van een sluis in de Yangtze-rivier met vijf verdiepingen, of scheepsliften waarmee enorme schepen omhoog worden getild.

Terlou: “China is de fabriek van de wereld. Dat maakt ze afhankelijk van ‘vraag’. Daarom werkt China hard aan het vergroten en versterken van de interne economie, om zo mínder afhankelijk te zijn. Zij moeten niks hebben van westerse techreuzen als Gmail en Facebook. Wij noemen dat censuur, zij zien de noodzaak om te investeren in eigen technologie. Kijk dan eens naar Nederland, dat nu vrijwel niet meer zonder Amerikaanse tech kan. En waar wij AI en technologie over het algemeen wantrouwen, staan Chinezen daar zelf echt superpositief tegenover.”

Door rood lopen
Zo gaf Ruben Terlou vanuit het Chinese perspectief inzicht en inspiratie over onder meer de toekomst van techniek en AI. En ja, Terlou is ook kritisch op China en benoemde een aantal ethische en morele dillema’s. Zo kun je je afvragen hoe wenselijk het is, dat je met behulp van gezichtsherkenning beboet kunt worden voor ‘door rood lopen’ – en bij meer dan vijf overtredingen mogelijk zelfs geen huis meer kunt kopen. Ook schetste Terlou de negatieve gevolgen van de technologische opkomst, zoals lege supermarkten en oplopende werkeloosheid.

“Al ben ik superkritisch op China, tegelijkertijd zie ik dat China hier op een bepaalde manier geframed wordt. Het zou goed zijn als ‘wij’ in het westen accepteren dat er een China is dat anders is dan wíj dat zouden willen. Waarbij we wellicht iets kunnen leren van het grootste denken, het inzetten op de lange termijn, denken vanuit ‘wat goed is voor het collectief’ en als overheid meebewegen met regels die de ontwikkeling van het land in de weg zitten.”

Economische toekomst
Het leverde geanimeerde gesprekken en beschouwingen op tijdens de goedverzorgde lunch, terwijl op de achtergrond grote vrachtschepen en tankers door het Noordzeekanaal bleven langsvaren. Kort en goed: een zeer inspirerende jaarbijeenkomst, die de aanwezige vertegenwoordigers vanuit overheid, onderwijs en ondernemen aan het denken zette over de economische toekomst.

Een keer kennismaken met BeterBusiness? De komende activiteiten vind je in de Agenda op de site van Beter Business.

Haarlem en IJmond als centrum voor innovatieve technologie

Al meer dan tien jaar ontwikkelt KapiteinLabs hoogwaardige toepassingen op basis van plasmatechnologie. Dit heeft geleid tot schaalbare oplossingen die industriële processen aanzienlijk schoner maken, met een fractie van het energieverbruik ten opzichte van conventionele technieken.

Plasma is in essentie een energierijke toestand van gas, waarbij de deeltjes elektrisch geladen zijn. Deze unieke eigenschap maakt het mogelijk om vervuilende stoffen op moleculair niveau af te breken. KapiteinLabs vertaalt deze natuurkundige principes naar concrete industriële toepassingen, bijvoorbeeld voor het elimineren van geurhinder bij bedrijven zoals brouwerijen, en voor het afbreken van vluchtige organische stoffen (VOS) en schadelijke verbindingen zoals PAK’s. Daarmee wordt een oplossing geboden voor een wereldwijd probleem dat speelt bij duizenden industriële installaties, waaronder staalfabrieken en bitumenverwerkers.

Doorbraak in energie-efficiëntie
André Kapitein: “Traditionele technieken, zoals koolstoffilters en verbranding, kennen belangrijke nadelen. Filters verplaatsen het probleem doordat schadelijke stoffen worden opgevangen maar niet vernietigd. Verbranding is energie-intensief en leidt vaak niet tot volledige afbraak van vervuiling. Plasmatechnologie doorbreekt deze beperkingen fundamenteel. Waar conventionele processen veel energie nodig hebben om reacties op gang te brengen, maakt plasma het mogelijk om met extreem korte, gerichte energiestoten moleculaire bindingen direct te verbreken. Dit resulteert in een drastisch lager energieverbruik en een effectievere afbraak van schadelijke stoffen.”

Hoewel plasma ook in andere domeinen veelbelovend is, ligt de focus van KapiteinLabs bewust op industriële toepassingen. Hier wordt gewerkt aan een breed inzetbare “paraplu-technologie” die als basis dient voor meerdere schaalbare producten.

Ecosysteem-gedreven innovatie
“De ontwikkeling van deze technologie vindt plaats binnen een sterk Europees samenwerkingsverband van 21 partners”, vervolgt André. “Wetenschappelijke instellingen leveren fundamentele kennis, die door KapiteinLabs wordt vertaald naar praktische en schaalbare oplossingen. Productie wordt uitgevoerd door gespecialiseerde maakbedrijven, terwijl installatiepartners de technologie implementeren binnen industriële omgevingen. Een deel van de opbrengsten vloeit terug naar kennisinstellingen, waarmee een continue innovatiecyclus ontstaat. Het geografische en inhoudelijke middelpunt van dit ecosysteem bevindt zich in Haarlem en de IJmond.”

Naar een nieuw NatLab
De ambitie van KapiteinLabs reikt verder dan technologieontwikkeling alleen. André: “Het uiteindelijke doel is het realiseren van een modern onderzoekscentrum naar het voorbeeld van het historische Philips NatLab. Dit instituut stond bekend om zijn langetermijnvisie en bereidheid om te investeren in fundamenteel onderzoek, zonder directe zekerheid over de uitkomst. Juist die cultuur ontbreekt vandaag de dag vaak binnen het Nederlandse innovatieklimaat, waar risicomijdend gedrag de norm is.”

KapiteinLabs wil deze mentaliteit terugbrengen: investeren in doorbraken voordat ze voorspelbaar zijn. Met als overtuiging dat juist daar de grootste maatschappelijke en economische waarde ontstaat.